Feliks Leliwa Słotwiński

Słotwiński Leliwa Feliks (1787-1863). Adwokat, pracownik naukowy. Prawo studiował we Lwowie, studia ukończył w 1808 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1812 r. zajmował stanowisko profesora na Uniwersytecie Jagiellońskim. Wykładał prawo natury i prawo kanoniczne. Z powodu działalności przeciwko władzom  Miasta Krakowa, w 1829 r. został usunięty ze stanowiska. Przywrócono go w 1831 r. Wielokrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Równolegle z pracą naukową prowadził praktykę adwokacką. W latach 1822-25 był członkiem komitetu opracowującego nowe ustawy Rzeczpospolitej Krakowskiej. Uczestniczył także jako radca cesarski w pracach kodyfikacyjnych w Austrii. Kilkakrotnie był wybieranym posłem do sejmu Rzeczpospolitej Krakowskiej. Ważniejsze prace: "Rozprawa o historii prawa natury" (1812 r.), "Ustawodawstwo Rzeczpospolitej Krakowskiej" (1815-36 r.), "O jurysdykcji karnej zewnętrznej" (1838 r.).

Jan Amos Jaworski

Jan Amos Jaworski (1782-1830). Ukończył Uniwersytet Lwowski, gdzie w 1805 r. uzyskał stopień doktora.

Zawód adwokata wykonywał we Lwowie. W 1807 r. został zastępcą profesora prawa cywilnego na Uniwersytecie Lwowskim, po ponad roku zastępcą profesora prawa kościelnego.

 

Czesław Wincenty Kraiński

Czesław Wincenty Kraiński (1786-1882). Prawo i filozofię ukończył na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1822 r. został wpisany na listę patronów przy sądach warszawskich, a wkrótce przy Sądzie Najwyższym. W 1825 r. na Uniwersytecie Petersburskim uzyskał stopień doktora praw.

W powstaniu listopadowym wziął czynny udział jako kapitan Gwardii Narodowej. Po upadku powstania udał się na emigrację, skąd już nie powrócił.

Uzyskał upoważnienia adwokata we Francji i w latach 1836-1839 występował jako adwokat przed sądami paryskimi. Krótko przebywał w Londynie, gdzie prowadził działalność społeczną wśród emigracji. W latach 1851-1878 wykładał język polski na Uniwersytecie Wrocławskim.

Z zakresu języka polskiego opublikował wiele prac o charakterze popularyzatorskim.

 

Ignacy Daniwiłowicz

Ignacy Daniwiłowicz (1789-1843). Badacz dawnego prawa polskiego i litewskiego. Pochodził z Podlasia. Po nauce w Drohiczynie, Łomży i Białymstoku, w 1810 r. podjął studia na Uniwersytecie Wileńskim. Ukończył je w 1814 r., uzyskując dyplom magistra  obojga praw. Otrzymał nominację na stanowisko docenta i rozpoczął wykłady z prawa krajowego na Uniwersytecie Wileńskim, gdzie w 1822 r. mianowano go profesorem nadzwyczajnym. W związku z kontaktami ze Stowarzyszeniami Filomatów i Filaretów i wydanym w 1824 r. wyrokiem skazującym, Daniwiłowicz został odsunięty od obowiązków profesora i zesłany na wygnanie w głąb Rosji. Podjął zatrudnienie na stanowisku profesora Katedry Dyplomacji i Prawa Rosyjskiego na Uniwersytecie w Charkowie. W 1835 r. uzyskał nominację na stanowisko profesora na Uniwersytecie Kijowskim. Znane prace to: "Kodeks Napoleona w porównaniu z prawami polskimi i litewskimi" (1818), "Statut Kazimierza Jagiellończyka" (1826).

Jan Olbrych Szaniecki

Jan Olbrych Szaniecki (1793-1840). Prokurator, mecenas, minister sprawiedliwości, poseł, publicysta, działacz Wielkiej Emigracji. Pochodził z rodziny mieszczańskiej. Studia prawnicze odbywał w Berlinie, później w Księstwie Warszawskim. Rozpoczął aplikację przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, a następnie w Ministerstwie Sprawiedliwości. Od 1808 r. był sekretarzem przy Prokuratorze Generalnym Sądu Apelacyjnego. W 1810 r. zdał egzamin państwowy i został mianowany zastępcą  prokuratora generalnego przy Sądzie Apelacyjnym  Księstwa Warszawskiego. Za swoje powołanie uważał stanowisko obrońcy sądowego. Również w 1810 r. uzyskał nominację na adwokata przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie. Opowiadał się m.in. za cywilną formą zawierania małżeństw, rozwodami, krytykował jurysdykcję kościelną w sprawach małżeńskich. Za postawę wrogą wobec Rosji podczas powstania listopadowego groziła mu kara śmierci. Zmuszony był emigrować do Francji. Za zasługi dla Emigracji wybrany został do składu Komisji Funduszów Emigracji Polskiej. Był autorem m.in. pracy "Historia prawa i dowody własności dziedzicznej" (1820).

Jan Kanty Wołowski

Jan Kanty Wołowski (1803-1864). Pochodził z żydowskiej rodziny o długich tradycjach prawniczych. Był uczonym, adwokatem, prokuratorem, Głównym Dyrektorem Sprawiedliwości w rządzie Królestwa Polskiego, pierwszym dziekanem Wydziału Prawa i Administracji Szkoły Głównej. Ukończył Szkołę  Prawa i Nauk Administracyjnych Księstwa Warszawskiego. Po aplikacji sądowej mianowany został asesorem w Trybunale Cywilnym w Płocku. W 1820 r. rozpoczął praktykę w zawodzie obrońcy. W 1821 r. został wpisany na listę adwokatów przy Warszawskim Sądzie Apelacyjnym, następnie przy Sądzie Najwyższej Instancji. Był autorem wielu rozpraw o tematyce cywilistycznej. W konspiracji współpracował z Towarzystwem Patriotycznym. Przewodniczył komisji, która opracowała projekt Kodeksu cywilnego Królestwa Polskiego oraz projekt Kodeksu postępowania sądowego. Od 1847 r. do 1861 r. piastował stanowisko naczelnego prokuratora przy Warszawskich Departamentach Senatu Rządzącego. Kiedy w 1862 r. zorganizowano Szkołę Główną, Jan Kanty Wołowski został mianowany profesorem  procedury sądowej i prawa cywilnego oraz pierwszym dziekanem Wydziału Prawa i Administracji. W 1863 r. został skazany za działalność antyrządową na zesłanie w głąb Rosji.

Jan Czyński

Jan Czyński (1801-1867). Adwokat, pisarz, działacz polityczny i społeczny, publicysta. Na Uniwersytecie Warszawskim studiował pierwotnie filozofię, a później prawo, które ukończył w 1822 r. Praktykę adwokacką rozpoczął w Lublinie przy Trybunale Cywilnym. Aktywnie uczestniczył w powstaniu listopadowym. W 1831 r. został wiceprezesem Towarzystwa Patriotycznego. Po upadku powstania wyjechał do Francji. W Paryżu przystąpił do Komitetu Narodowego Polskiego. Działał w lewicowym nurcie wolnomularstwa. Na emigracji wydawał liczne pisma polityczne. Wiele prac poświęcił zagadnieniom żydowskim i rosyjskim. Był przekonany o konieczności walki Polaków wspólnie z Rosjanami dla wywalczenia wspólnej wolności. Związany był z ideologią utopijną.

Jakub Krauthofer-Krotowski

Jakub Krauthofer-Krotowski (1806-1852). Działacz patriotyczny, adwokat, poseł na sejm pruski. Pochodził z ubogiej rodziny. Z praktyką prawniczą zetknął się jako chłopiec, kiedy zmuszony był wykonywać czynności techniczno-kancelaryjne w jednej  z kancelarii adwokackich w Poznaniu. Po studiach w Berlinie wrócił do Poznania, gdzie otworzył kancelarię adwokacką. Oprócz działalności zawodowej zajął się publicystyką. Był inicjatorem  zebrań o charakterze  popularno-naukowym. Czynił starania o wprowadzenie języka polskiego w sadownictwie. W czasie Wiosny Ludów w Wielkopolsce wybrany został do Komitetu Narodowego. Jako dowód polskości w 1848 r. przybrał do swego niemieckiego nazwiska człon "Krotowski". Po upadku powstania został oskarżony o zdradę stanu, przy czym sąd wydał wyrok uniewinniający. Następnie prokuratura pruska w Poznaniu wystapiła do Sądu Honorowego Adwokatów z wnioskiem o odsunięcie Krotowskiego od wszelkich czynności urzędowych z racji jego nielojalności wobec państwa pruskiego. Sąd Honorowy oddalił wniosek pruskiej prokuratury, co też potwierdził Tajny Wyższy Trybunał w Berlinie w 1850 r. Za zasługi dla polskości w 1849 r. został wybrany posłem  do sejmu pruskiego, gdzie podjął próbę walki m.in. o równe prawa dla wszystkich posłów Koła Polskiego. W połowie 1850 r. złożył mandat poselski.

Wacław Aleksander Maciejowski

Wacław Aleksander Maciejowski (1792-1883). Główny przedstawiciel prądu słowianofilskiego, głoszącego, że prawo współczesne jest rezultatem przeszłości narodów, w tym prawa zwyczajowego. Pierwszy w Polsce przedstawiciel szkoły historycznej w prawoznawstwie. Podjął pierwszy w dziejach próbę syntezy "Historii prawodawstw słowiańskich". Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, od 1814 r. na Uniwersytecie Wrocławskim, a następnie w Niemczech (w Berlinie i Getyndze), gdzie szkoła historyczna była w owym czasie niezwykle popularna. Na studia zagraniczne otrzymał rządowe stypendium naukowe. W Getyndze uzyskał tytuł doktora obojga praw. W 1819 r. jako profesor wykładał prawo rzymskie na Uniwersytecie Warszawskim (od 1830 r. był profesorem zwyczajnym). Z dziedziny prawa rzymskiego publikował prace naukowe. Ostro sprzeciwiał się wprowadzaniu do Księstwa Warszawskiego Kodeksu Napoleona. W 1831 r. został wybrany do Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk. Po upadku powstania listopadowego przyjął niezwykle lojalistyczną postawę wobec Rosji, co skutkowało wieloma profitami, w tym środkami na badania naukowe. W 1832 r. opublikował 2 tomy "Historii prawodawstw słowiańskich". Dowodził, że Słowianie mieli prawo rodzinne, a w najczystszej postaci występowało prawo słowiańskie w Polsce. Wydane później kolejne prace Maciejowski uważał za dodatki do "Historii prawodawstw słowiańskich". Pewne jego poglądy uznane były za atak na Kościół Katolicki (m.in. faworyzowanie prawosławia). W 1885 r. "Historia prawodawstw słowiańskich" i "Pamiętniki o dziejach" trafiły na indeks kościelny. Był jednym z pierwszych członków utworzonej w 1873 r. Akademii Umiejętności. W 1860 r. otrzymał honorowe członkostwo Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu.

Romuald Hube

Romuald Hube (1803-1890). Historyk prawa, prawnik, praktyk, legislator, uczony. Znawca prawa rzymskiego, dawnych praw polskich, współczesnych mu systemów prawnych. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. W 1821 r. uzyskał nominację na aplikanta sądowego, a także w Prokuratorii Generalnej. Następnie podjął studia w Berlinie. Na Uniwersytecie Warszawskim wykładał historię prawa i prawo kryminalne oraz prawo kanoniczne. Pracę doktorską napisał  na temat "Wykład historyczny i dogmatyczny o kradzieży według prawa rzymskiego". Działalność naukową Hube związał z wychodzącym od 1828 r. pismem naukowym "Themis Polska". Publikował w nim prace z dziedziny prawa karnego, ale i z teorii prawa i prawa cywilnego. Były to prace: "O teoriach prawa kryminalnego", "O prokuratorach we Francji", "O ogólnych zasach nauki prawa karnego w Polsce". Po upadku powstania listopadowego na krótko wyjechał za granicę, po powrocie otrzymał stanowisko prokuratora w Sądzie Kryminalnym województwa mazowieckiego i kaliskiego. Rozpoczął również wówczas działalność związaną z ustawodawstwem. W związku  z planowaną rewizją praw obowiązujących w Królestwie Polskim i przygotowaniem nowych kodeksów, Hube został oddelegowany do Petersburga, gdzie przebywał przez 30 lat. Hube miał przygotować redakcję Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego. Projekty Hubego zostały w Rosji przyjęte jako "Kodeks kar głównych i poprawczych" w 1845 r., w Królestwie Polskim w 1847 r. Z uwagi na karnistyczny i reakcyjny charakter  kodeksu Hube był krytykowany w Królestwie Polskim. W 1841 r. objął Katedrę Prawa Karnego, Administracyjnego i Historii Prawa na Uniwersytecie Petersburskim. Z ramienia rządu rosyjskiego pełnił Hube rolę doradcy przy przygotowaniu układu ze Stolicą Apostolską i zawarcia w 1847 r. konkordatu z Rosją. Uczestniczył też w pracach komisji zajmującej się sytuacją Kościoła Katolickiego w Rosji. Otrzymał tytuł senatora i order Orła Białego. W 1856 r. został prezesem Komisji Kodyfikacyjnej Królestwa Polskiego (stanowisko to pełnił aż do jej rozwiązania w 1861 r.). Ze strony społeczeństwa Królestwa Polskiego spotkała Hubego wielka niechęć. W latach 60-tych poświęcił się pracy naukowej. W 1863 r. ogłoszona zostaje monografia o kodeksie karnym z 1818 r. Napisał wiele prac na podstawie źródeł. W 1874 r. opublikował obszerną  pracę "Prawo polskie w wieku XIII". We wszystkich pracach Hubego dostrzega się znakomite oraz wszechstronne wykorzystanie źródeł i posługiwanie się metodą historyczno-prawną.

Ozdoba