Krystian Steiner

Krystian Bogumił Steiner (1746-1814). Urodził się w Toruniu w rodzinie niemieckiej. Po ukończeniu gimnazjum toruńskiego studiował prawo i filologię klasyczną w Lipsku w latach 1763-66. Po powrocie do Torunia krótko pracował w tutejszej Radzie Miejskiej, a następnie rozpoczął praktykę adwokacką. W latach 1784-94 był wykładowcą prawa i historii starożytnej w Szkole Rycerskiej w Warszawie. W 1787 r. objął redakcję pisma naukowego "Polonische Bibliothek". W 1788 r. rozpoczął wydawanie miesięcznika "Dziennik Warszawski". W połowie lat 90. XVIII w. powrócił do Torunia, gdzie pełnił stanowisko komisarza spadkowego przy Departamencie Prus Zachodnich. Zajmował także stanowisko radnego. W czasach Księstwa Warszawskiego został mianowany prezesem Sądu Kryminalnego dla departamentu bydgoskiego i płockiego.

 

Józef Wybicki

Józef Wybicki (1747-1822). Jego ojciec był sędzią ziemskim, pochodził z rodziny od pokoleń prawniczej. Naukę rozpoczął w kolegium jezuickim w Gdańsku. Jako kilkunastoltni chłopiec rozpoczął praktyczną naukę prawa w kancelarii w Sądzie Grodzkim w Skarszewie, gdzie uczył się prawa na własną rękę. Świat polityki poznał w czasie panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, występując w roli kanclerzyty wojewody pomorskiego. Po elekcji rozpoczął praktykę adwokacką  w Skarszewie, rychło jednak wyjechał na dalszą naukę i praktykę do Poznania i Bydgoszczy. W 1767 r. został wybrany posłem ziemi pomorskiej na Sejm Walny. Czynnie uczestniczył w konfederacji barskiej. Po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja włączył się  do prac kodyfikacyjnych zmierzających do opracowania nowego kodeksu praw (tzw. Kodeksu Stanisława Augusta). Podejmował starania, aby rząd francuski zainteresował się sprawą polską. Współpracował przy tworzeniu  Legionów Polskich, dla których w 1797 r. napisał pieśń "Jeszcze Polska nie umarła". Na zlecenie Napoleona  organizował  na ziemiach polskich zaopatrzenie  dla wojsk  francuskich. Nawoływał Polaków do masowego poparcia Napoleona. Wszedł w skład Rady Stanu Księstwa Warszawskiego. Po upadku Napoleona wierzył, że uda się odrestaurować  państwo polskie u boku cara Rosji. W 1819 r. opublikował "Zbiór myśli politycznych o rządzie reprezentacyjnym", w którym zawarł koncepcję państwa opartego na woli zbiorowej.

Feliks Łubieński

Feliks Łubieński (1758-1848). Pochodził z rodziny szlacheckiej. Po nauce w warszawskim kolegium jezuickim studiował prawo w Sienie (Włochy). Kilkakrotny poseł, komisarz przy Kościuszce w czasie powstania.W 1798 r. od króla pruskiego uzyskał tytuł hrabiowski. Zwolennik Napoleona. Od 1807 r. był dyrektorem Wydziału Sprawiedliwości Komisji Rządzącej. Zajął się organizacją sądownictwa polskiego i kształceniem kadr. Był zwolennikiem nowoczesnych rozwiązań Kodeksu Napoleona. Nie był teoretykiem prawa, lecz praktykiem. Jego zasługą było uzyskanie od króla saskiego zgody na ustanowienie szkoły prawa w księstwie.

Paweł Białobrzeski

Paweł Białobrzeski, patron, wybitny znawca prawa i biegły obrońca w sądach referendarskich w okresie panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Wyznaczony przez Sąd Sejmowy jako instygator w sprawie porwania (zamachu na króla) króla w procesie przeciwko konfederatom barskim (Janowi Kuźmie i in). Obowiązująca wówczas konstytucja nie przewidywała zbrodni królobójstwa w związku z czym proces ten był bardzo trudny do przeprowadzenia. Oparto się wówczas na Kodeksie W. Ks. Litewskiego, kodeksie Justyniana a nawet Biblii.
W 1771 mianowany przez króla St. Augusta zastępcą pisarza dekretowego Sądu Referendarskiego. Funkcję tę pełnił do 1792 r. gdyż został usunięty przez konfederację generalną.

Franciszek Barss

Franciszek Barss (1760-1812). Adwokat, polityk, działacz społeczny. Syn mieszczanina - sekretarza królewskiego Pawła Barszcza. Studiował język francuski, literaturę i prawo. Wykonywał zawód adwokata. Wspólnie z innymi prawnikami zabiegał o prawa polityczne dla miast i zrównanie mieszczan ze szlachtą. Po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja należał do Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej, skupiającego zwolenników reform. W czasie Targowicy w obawie przed represjami w lecie 1792 r. udał się na emigrację do Lipska, potem do Wiednia. W połowie 1793 r. wrócił do kraju. Z polecenia T. Kościuszki udał się do Paryża z misją dyplomatyczną, aby uzyskać pomoc Francji w walce o niepodległość Polski. W 1796 r. powołał z J. Wybickim tzw. Agencję, która miała zabiegać o przygotowanie kadr dla armii polskiej. Prowadził sprawy przed sądem asesorskim i referendarskim oraz sądem marszałkowskim.W czasie obrad Sejmu Czteroletniego uczestniczył w redagowaniu memoriału w sprawie  miast  oraz zbiorów materiałów normatywnych dotyczących sytuacji prawnej miast i mieszczan. W 1790 r. został nobilitowany, rok później  wybrany deputatem miasta Starej Warszawy. Wraz z H. Kołłątajem opracowywał projekt nowej organizacji sądownictwa. Działał w Towarzystwie Przyjaciół Konstytucji 3-go Maja. W 1792 r. wyjechał do Wiednia. W 1794 r. przebywał w Paryżu z misją uzyskania pomocy dla przygotowywanego powstania. W czasie powstania 1794 r. został uznany za przedstawiciela Polski we Francji. Po upadku powstania kościuszkowskiego opiekował się polskimi emigrantami. W czasie rządów Napoleona we Francji Barss uzyskał stanowisko pierwszego sekretarza ministerstwa wojny Republiki Włoskiej. Zginął podczas wyprawy moskiewskiej w 1812 r. Warszawa uczciła jego pamięć nazywając wschodnią pierzeję placu Rynku Starego Miasta - "stroną Franciszka Barssa".

Józef Dzierzkowski

Józef Dzierzkowski (1764-1830) adwokat lwowski. Ukończył prawo we Lwowie, studiował także w Wiedniu. Zaangażowany w działalność polityczną i reformy. Objął zarząd prawny interesów biskupa Piotra Bielańskiego. Jako adwokat zyskał szybko popularność. Części przemówień nie wygłaszał z uwagi na otyłość tylko dostarczał innym adwokatom na piśmie. Wszedł w skład centralnego Rządu Wojskowego we Lwowie. W 1811 r. wybrany na członka Królewskiego Towarzystwa Nauk w Warszawie. Od 1819 członek Krakowskiego Towarzystwa Naukowego. W 1817 r. został deputatem do Stanów Krajowych Galicyjskich, komisarzem cesarskim i wicemarszałkiem Stanów Krajowych Galicyjskich. Prowadził sprawy Czartoryskich i Ossolińskich. Współpracował przy tworzeniu Ossolineum oraz powstałego przy nim towarzystwa naukowego. Projektował statuty oraz umowy fundacji. Był bibliofilem i część swej ogromnej biblioteki przekazał w testamencie Ossolineum. Prowadził salon literacki we Lwowie oraz redagował "Pamiętnik Lwowski"

Tadeusz Czacki

Tadeusz Czacki (1765-1813). Inicjator badań dawnych praw, autor dzieła "O litewskich i polskich prawach". Pochodził z wielkopolskiej rodziny magnackiej, której przedstawiciele piastowali liczne urzędy publiczne. Podstaw prawa uczył się sam. Król Stanisław August Poniatowski powołał go w 1784 r. na praktykanta w sądach zadwornych królewskich. W wieku 21 lat napisał pierwszą rozprawę prawniczą związaną z praktycznym stosowaniem prawa. Interesował się także problematyką finansów i przedsiębiorczości. Jego pasją było zdobywanie i gromadzenie książek. Po śmierci Adama Naruszewicza, który nie dokończył pisanej przez siebie "Historii narodu polskiego", Stanisław August Poniatowski powierzył kontynuację dzieła Tadeuszowi Czackiemu, który skupił się na ustroju Rzeczpospolitej. W pracy "O litewskich i polskich prawach" znajdziemy szeroki opis wielu dziedzin prawa materialnego, procesowego, a także ustrojowego oraz problematykę źródeł prawa.

Franciszek Ksawery Szaniawski

ks. Franciszek Ksawery Szaniawski (1768-1830). Prekursor badań porównawczych prawa. Jako pierwszy przetłumaczył na język polski Kodeks Napoleona. Był pomysłodawcą pierwszej na ziemiach polskich szkoły prawa, otwartej w 1808 r. jako Szkoła Prawa Księstwa Warszawskiego, która od 1815 r. weszła w skład Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Pochodził z rodziny szlacheckiej o tradycjach prawniczych. Ukończył Akademię Krakowską, był profesorem w seminarium duchownym w Kielcach. Do 1830 r. wykładał prawo cywilne na Uniwersytecie Warszawskim. Interesował się filozofią prawa, etyką prawa, przejawiał bardzo demokratyczne i postępowe przekonania w odniesieniu do instytucji rozwodu. Opowiadał się za równością wobec prawa, prywatną własnością i swobodą umów. Poglądy jego sprzyjały popularnemu wówczas liberalizmowi i utylitaryzmowi. Jako duchowny zajmował wysokie stanowiska w hierarchii kościelnej. Był oficjałem generalnym diecezji warszawskiej, a następnie jej administratorem.

Jan Bandtkie-Stężyński

Jan Wincenty Bandtkie-Stężyński (1783-1846). Pochodził z rodziny kupieckiej. W 1803 r. rozpoczął studia prawnicze w Halle. W 1806 r. opublikował swoją pierwszą pracę "De studio iuris Polonici...". Po utworzeniu Księstwa Warszawskiego jako urzędnik ministerstwa sprawiedliwości współpracował m.in. z Łubieńskim przy wprowadzaniu w życie Kodeksu Napoleona. W 1808 r. został powołany na stanowisko notariusza departamentu warszawskiego, a w 1809 r. całego księstwa. Od 1811 r. pełnił ponadto funkcję naczelnika i profesora w Szkole Prawa i Administracji. Po powołaniu w 1816 r. Królewskiego Uniwersytetu w Warszawie, wykładał na Wydziale Prawa, był też jego dziekanem. W 1811 r. został członkiem Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, dla którego opracował  tekst "Kroniki Galla Anonima". W 1812 r. został doktorem honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest autorem m. in. "Historii prawa polskiego" (1850) i "Prawa prywatnego polskiego" (1851).

Ozdoba